Güncel Makalelerimiz

Anasayfa / Güncel Makalelerimiz
Otizmli Çocuklarda Taklit Becerilerinin Geliştirilmesi

Otizmli Çocuklarda Taklit Becerilerinin Geliştirilmesi

Otizmli çocukların çoğunun taklit konusunda usta olduğunu biliyoruz. Değişik sesleri, kahkahaları, müzik parçalarını ve kişilerin cümlelerini aynı ses tonlarıyla papağan konuşması da yaparak verebilirler. Ancak biz onların bir şeyi taklit etmeleri için talepte bulunduğumuz zaman bir sonuca ulaşamayız.
Taklit etmek, öğrenmenin temellerin…den biridir. Konuşulan dili taklit ile öğreniriz. Günlük beceriler taklit ile öğrenilir. Taklit sadece çocuklukta değil yetişkinlikte de geçerlidir. Bir başka ülkeye taşınan bir yetişkin düşünelim. Bu kişi taşındığı ülkenin dilini öğrenirken taklit yeteneğini kullanacaktır. Yeni kültürdeki davranışlar dahi taklit yoluyla yerleşir.

Otizmli çocuk taklidi öğrenmede kullanamadığı için, geçen yazımızda belirttiğim gibi (ısmarlama taklit) yapamaz. Güdü ile birbirine çok bağlantılı olan taklidi çocuklarımıza öğretmek zaman almasına karşın zorunlu olarak eğitimin içinde olmalıdır. Taklit etmesi için kendiliğinden gelen bir güdüsü yoktur.

 

Eğitim ne kadar erken başlarsa o kadar verimli olacaktır. Hiç eğitim almamış ve yaşı büyük bir çocukla bu alıştırmaları yapmak zordur, dirençle karşılaşırız ve çok da zaman isteyecektir. Ancak gene de bugünkü koşullarda elimizdeki tek geçerli yol eğitim olduğu için eğitim görmemiş yaşı büyük çocuklar da bu alıştırmaları yapmalıdır. Belki önceleri bir haftada ancak bir çizelge tutabileceksiniz ancak zamanla ve yavaş da olsa rutin haline getirebileceğinizi göreceksiniz. Örneğin günde 3 kez önce birer dakika masada oturulur, oturma süresi 2 dakikaya, 3 dakikaya çıkarılır. Belki birinci çizelgeye tek bir alıştırma yapılarak işlenir. İkinci gün 2 tane daha yapılır. Bir ay sonra hiç bu amaçla masada oturmayan çocuğun günde 3 kez beşer dakika oturduğunu görmek ilerlediğimizi gösterir.

Taklit doğrudan kullanarak şöyle çalışılır: Çalışma disiplini olan çocukla masada karşı karşıya otururum. Çalışma disiplini olmayan çocukla ilk önce disiplin çalışılmalıdır. Çalışma disiplinine (düzgün otur!) komutuyla başlarım. Eğer çocuğun dikkati çok çabuk dağılıyorsa masayı duvara dayar ve çocuğun boş duvara bakmasını sağlarım. Yan taraflara paravana koymak da çocuğun dikkatini toplamasına yardımcı olur.

Çocuğun dikkati üzerimde olmalıdır. Çalışmamızın (Kollarını kaldır!) olduğunu varsayalım. Çizelgeye tarihi ve alıştırmanın adını yazarım.

Çocukla göz kontağı kurup (böyle yap!) der, kollarımı kaldırır ve onun da kollarını kaldırmasını beklerim. Cevabı çizelgeye işlerim. Verebileceğim en az yardım sınırını vermeye gayret ederim. Çocuk bu çalışmayı % 90 yapana kadar (belki 2 hafta) sürdürürüm. Belki 5 belki 10 adet çizelge kullanmış olabilirim. Bu çocuğun durumuna bağlıdır.

 

Bundan sonra burnuma dokunduğumu varsayalım. (Böyle yap!) komutunu verip burnuma dokunurum. Çocuğun taklit etmesini burnuna dokunmasını beklerim. Çocuğun cevaplarını (burnuna dokun!) çizelgesine işlerim.

%90 cevap alınca bu kez yeni çizelgeye (kollarını kaldır-burnuna dokun!) yazar ve bu iki komutu karışık olarak veririm. (Böyle yap!) der kollarımı kaldırırım ve yapmasını beklerim. Tekrar komut verip bu kez burnuma dokunurum. Bu iki komutu karışık olarak alabilen ve %90 cevap verebilen çocuk ile yeni bir çizelge alarak yeni bir alıştırmaya başlarım.

Bu kez de (böyle yap!) komutunu verir el sallarım. El sallamasını bekler ve cevapları çizelgeye işlerim. Bu alıştırmada da %90 cevap alınca her üç komut için yeni bir çizelge tutarım. Üç komutu karışık olarak verir ve %90 cevap alıncaya kadar çalışırım.

Bu arada başka alıştırmalar da yaparım. Örneğin aşağıda vereceğim örneklerden bir veya bir kaçını aynı gün yapabilirim. Ya da (böyle söyle!) der ve sonra (dondurma) diyebilirim. Çocuk bir alıştırmayı %90 öğrendi diye gelecek alıştırmayı kendiliğinden çözecek diye bir beklentide bulunmam. (dondurma) dedikten sonra hiç cevap alamıyorsam (gösteri) yaparım. Bunun için de bir asistanımdan yardım isterim ve abartılı bir şekilde çocuğa gösteri yaparız. Bu komutların her biri için çizelge tutarım. Çizelgeleri dosyalar ve ara sıra gözden geçirir böylece çocuğun ne kadar yol almış olduğunu görürüm.

Taklit yoluyla çalışmada hayal gücü kullanılarak çocuğa pek çok beceriler kazandırılabilir. Yüz ifadeleri üzerinde çalışılır. (Böyle yap!)Õ komutuyla kazak, çorap vb giydirilir. Sofra kurdurulur. Sizin yaptığınız herşeyi taklit etmesi için komut verebilirsiniz.

(Böyle yap!) diyerek çocuğun burnuna dokunur ve ondan sizin burnunuza dokunmasını bekleyebilirsiniz. Bu alıştırmalar bir oyun havasında olabilir. Önemli olan çocuğun dikkatinin sizin üstünüzde olmasıdır. Dikkati dağılırsa küçük bir ara ve belki oyunla birlikte gıdıklama ile sıkıcı ortam dağıtılıp çocuğun dikkati toplanır. (Alıştırmaların aşırı aktif çocuklarla yapılırken fiziksel bir etkinlik sonrası yapılması çocuğun dikkatini toplayacağından öğrenmede iyi sonuç alınır.)

Birisiyle tokalaşıp çocuğa (böyle yap!) diyerek taklit etmesini isteyebilirsiniz. Diş fırçalamada, çatal-bıçak kullanmada sizi taklit etmesi için komutlar verebilirsiniz. Sosyal içerikli olan alıştırmaları doğal koşullarda uygularken daha sonra (böyle yap!) sözü yerine jest kullanılabilir. Çocuk birinin elini öpecekse çocuğa bakarak elinizi dudaklarınıza götürmeniz yetebilir. (Bu şekilde komut alabilen çocuk daha sonra sadece göz ile işaretle daha da sonra sizin sadece aynı odada olmanızı komut olarak alabilir. Siz yanında olmadan evde veya dışarıda yaptığı zaman otomatikleşmiş beceri olur ki çocuk bu beceriyi genelleştirmiştir.)

Çocuğu ne ile ödüllendireceğimizi biliyoruz. Her doğru cevapta (Aferin!) diyoruz ve bu abartılı bir aferin oluyor. Ödülü yiyecek ya da bir polet ise (poletleri biriktirip belki çok istediği bir şeyi satın alacaksınız) önce her doğru cevapta veriyoruz. Ancak sonra her 2 doğruda bir, daha da sonra her 3 doğruda bir veriyoruz. Giderek arasını açıyoruz. Aferin ödülünün arasını ise daha ileride açıyoruz. Tamamen kazanılmış beceriler haline gelen davranışlar için aferin ödülünü de vermiyoruz. Kazanılma yolunda beceriler için bu şekilde çalışırken aynı gün paralel olarak henüz başladığımız alıştırmalarda ödülü her seferinde veriyoruz.

Kaynakça:

https://www.beyazegitim.com/otizmli-cocuklarda-taklit-becerisi/

 

18.10.2019

Sizi Aramamızı İstermisiniz?

Daha detaylı bilgi için biz sizi arayalım...