Güncel Makalelerimiz

Anasayfa / Güncel Makalelerimiz
Otizmi Diğer İnsanlara Nasıl Açıklarsınız?

Otizmi Diğer İnsanlara Nasıl Açıklarsınız?

Sevdiklerinizden biri veya siz otizmli iseniz, bazen diğer insanlara durumunuzu açıklama ihtiyacında bulunabilirsiniz. Otizmi doğru bir şekilde açıklayabilmeniz için, onun hakkında mümkün olduğunca çok şey öğrenmeniz faydalı olacaktır. Daha sonra, otizmin bir insanın sosyal tavrını nasıl etkilediğini, empati ifadesini, duyusal sorunları ve fiziksel davranışları açıklayabileceksiniz.

 

 

Yöntem1: Otizmi Başkalarına Anlatabilmek İçin Öncelikle Sizin Otizmi Tanımanız Gerekecek

 

 

 

1 Otizmin Genel Tanımının Ne Olduğunu Bilin.

 

Otizm, genellikle iletişim ve sosyal becerilerde, kendine özgü düşünce ve davranış kalıplarında ve değişik duyusal deneyimlerde farklılıklara yol açan nöro-gelişimsel bir durumdur.

Zorluklar getirebilecek nörolojik bir fark değil, aynı zamanda avantajlıdır.

 

 

 

 

2 Otizmli İnsanlardan Otizmi Öğrenin.

 

Farklılıkları deneyimleyen ve kendilerini teşvik eden otizmli insanlar, otizmin nasıl bir şey olduğu konusunda en büyük içgörüyü sunabilirler.  Ayrıca, birçok ebeveyn tarafından yaşanılan durumları dinlemek te size daha kapsamlı bir görüş sunabilir.  Otizm ile ilgili aşırı negatif kaynaklar üreten insanlardan ve sitelerden uzak durun.

 

 

 

 

3 Her Otizmlinin Diğer Otizmlilerden Farklı Olduğunu Bilin.

 

Otizmli insanlar son derece çeşitlidir, bu nedenle iki otizmli insan birbirinden çok farklı olabilir. Bir kişi güçlü sosyal becerilere ve güçlü yürütme işlevine, ciddi duyusal sorunlara sahip olabilirken, bir başkası temel sosyal etkileşimle mücadele ederek çok az duyusal sorun yaşayabilir. Her otizmli insan ellerini çırpmaz ya da dikkat çekici davranışlar göstermez. Bu nedenle, genelleme veya varsayımlarda bulunmak zor olabilir. Otizmi bir başkasına açıklarken bu gerçeği aklınızda bulundurun. Bütün otizmli insanların aynı şekilde davranmadıklarını, tıpkı tüm normal gelişim gösteren insanların aynı şekilde davranmadıklarını ifade etmek önemlidir. Otizmli bir kişiyi tarif ederken, güçlü yönlerini ve farklılıklarını vurgulayın.

 

 

 

 

4 İletişim Farklılıklarından Haberdar Olun.

 

Bazı otizmli insanlar, diğerleriyle iletişim kurmanın çok zor olduğunu düşünür. Bu zorlukların bazıları, kolay anlaşılırken, diğerleri çok daha ince olabilir.

Otizmli insanlar şunları yaşayabilir:

Alışılmadık şekilde düz bir ses tonunda konuşarak garip ritimler yaratabilir,

Soruları veya cümleleri tekrarlayabilir, ekolali (echolalia),

İhtiyaç ve arzuları ifade etmede zorluk

Konuşulan kelimeleri anlaması daha uzun sürebilir, talimatlara hızlı bir şekilde cevap vermiyor veya çok hızlı konuşulduğunda kelimeleri karıştırabilir.

 

 

 

 

5 Otizmli İnsanların Çevrelerindeki Dünyayla Farklı Etkileşim İçinde Olduklarını Anlayın.

 

Otizmli bir kişiyle konuşurken, size gerçekten önem verip vermediklerini merak ediyor olabilirsiniz. Bunun sizi rahatsız etmesine izin vermeyin. Aklınızda bulundurun:

Bazı otizmli insanlar "kendi dünyalarında kaybolmuş" gibi gözüküyorlar. Otizmli bir insan farklı dinleyebilir. Otizmli insanların dikkatlerini çekerken doğrudan göz temasından ve kıpırdanmalarından kaçınmaları normaldir. Bu onların odaklanmalarına yardımcı olur. Dikkatsizliğe benzeyen şey aslında onların daha iyi dinleyebilmeleri için değişiklikler yapmalarıdır.

Otizmli insanlar sohbetlerden sıkılabilir ve dikkatsiz görünebilirler. Dikkatleri dağılmış olabilir veya görüşme çok hızlı ilerliyor olabilir. Daha sessiz bir yere geçmeyi önerin ve konuşmada otizmli kişinin düşünmesini sağlamak için molalar verin. Otizmli çocuklar, zor sosyal kurallar ve / veya ezici duyusal deneyimler içerdiğinden, başkalarıyla oynamayı zor bulabilir. Yalnız oynamak daha kolay olabilir.

 

 

 

 

6 Otizmli İnsanların Genellikle Düzenden Hoşlandıklarının Farkına Varın.

 

Günleri için yüksek derecede yapılandırılmış rutinler oluşturabilirler. Bunun nedeni otizmli insanların bilinmeyen uyaranlarla kolayca ürkütülmeleri ve bir programın kesinliğinin daha rahat hissettirmesidir.

Sıkı bir rutini takip edin.

Stresle başa çıkmak için rahat bir nesne kullanın.

Eşyaları sırayla yerleştirin (örneğin, oyuncakları renge ve boyuta göre sıralamak).

 

Çocuğunuzun otizmini bir arkadaşınıza açıklamaya çalışıyorsanız, her iki çocuğun okula nasıl hazırlanabileceğini karşılaştırın. Okula hazırlanırken temel bir rutin var: kahvaltı yapmak, dişlerini fırçalamak, giyinmek, okul çantalarını hazırlamak, vb. Aynı rutin olmasına rağmen, bu adımların bazıları sabahları karışabilir. Normal gelişim gösteren bir çocuk, bir sabah kahvaltıdan önce normal rutinin dışında olacak şekilde giyinirse umursamaz. Otizmli bir çocuk için bu değişiklikler son derece kafa karıştırıcı olabilir. Belli bir rutine alışkınlarsa, buna bağlı kalmak daha iyidir.

 

 

Yöntem2: Sosyal Farklılıkları Açıklamak

 

 

 

1 Otizmli İnsanlara Biraz Daha Farklı Davranabileceklerini Açıklayın.

 

Otizmli insanlar, normal gelişim gösterenlerin asla karşı karşıya kalmayacağı engeller ve streslerle uğraşırlar, bu yüzden olağandışı davranabilirler veya farklı sosyal beceriler sergileyebilirler. Bu, bireyin ihtiyaçlarına ve güçlü yanlarına bağlıdır. Daha güçlü sosyal becerilere sahip insanlar basit ve tuhaf görünebilirler. Onlardan ne beklendiğini anlamada zorluk çekebilirler, bu nedenle sizi şaşırtan şeyler söyleyebilir veya yapabilirler. Bazı otizmli insanlar büyük konuşma güçlükleriyle karşı karşıyadır ve tipik bir konuşma yürütemeyebilir.

 

 

 

 

2 Otizmli Kişinin Göz Teması Kuramayacağına Dikkat Edin.

 

Göz teması inanılmaz derecede zor olabilir ve otizmli insan aynı anda birinin gözlerine bakıp sözlerini dinleyemeyebilir. Otizmli insanlar için uzağa bakmanın dinlemekten farklı olmadığını açıklayın. Göz temasını asla zorlamayın. Bu onları korkutabilir veya rahatsız edebilir, konuşma yetenekleri düşebilir ve duyusal aşırı yüklenmeyi tetikleyebilir. Bazı otizmli insanlar çok fazla rahatsız etmeden göz teması kurabilir veya numara yapabilirler.

 

 

 

 

3 Otizmli İnsanların Farklı Olduğunu, İlgisiz Olmadıklarını Açıklayın.

 

Otizmli kişilerin odaklanmak için kıpırdanması veya göz teması kurmaması gerekebileceğini öğretin. Otizmli kişi, karşısındaki kişinin ağzına, ellerine veya ayaklarına bakabilir. Otizmli kişiye kızmak, otizmli kişinin onlardan uzak durmasına neden olur. Duyusal ve dikkat farklılıkları nedeniyle, bazı otizmli insanların bir konuşmaya odaklanması zor olabilir. Otizmli kişi diğer insanları görmezden gelmiyor; etkileşimde yer almakta zorlanıyor olabilirler. Başkalarına otizmli kişiyle konuşmak istediklerinde onu bu şekilde görmelerini sağlayın. Kişi fiziksel olarak yakın olmalı, otizmli kişinin adını kullanmalı ve tercihen otizmli kişinin görüş alanında olmalıdır. Otizmli kişi ele alındığında tepki vermezse, fark etmemiş olabileceği için tekrar deneyin.

 

 

 

 

4 Bazı Otizmli İnsanların Konuşmadıklarını Açıkça Belirtin.

 

İşaret dili, resim çizelgeleri, yazma, vücut dili veya davranış yoluyla iletişim kurabilirler. Birinin konuşmadığı için, konuşmayı anlamadıkları veya söyleyecek hiçbir şeyleri olmadığı anlamına gelmez. Konuşmayan otizmli çocuklara aynı yaştaki akranlar gibi davranılmalıdır. Onlara Amy Sequenzia, Ido Kedar ve Emma Zurcher-Long gibi konuşmayan harika insanlar tarafından denemeler gösterin.

 

 

 

 

5 Otizmli Çocukların Alaycı Söylemleri, Mizahı Anlamayabileceğini Unutmayın.

 

Farklı ses tonlarını anlamakta zorlanıyorlar, özellikle konuşan kişinin yüz özellikleri ses tonuyla eşleşmiyorsa. Bu zorluğu açıklarken, metinlerdeki ifadelerin kullanımına benzeyebilirsiniz. Bir kişi size “Peki bu harika” mesajını verdiyse, kişinin samimi olduğunu varsayabilirsiniz. Bununla birlikte, kişi “:-Peki…” gibi bir ifade kullanıyorsa, dilini çıkartan birinin alaycı birşeyler söyleyebileceğini önceden kestirebiliyorsunuz. Otizmli insanlar figüratif dili anlamayı öğrenebilirler. Bazıları alay ve mizah nüanslarında oldukça tecrübelidir.

 

Yöntem3: Konuşma Farklılıklarını Açıklamak

 

 

 

1 Otizmli Kişilerin Farklı Empati Gösterebileceğinin Anlanmasına Yardımcı Olun.

 

Bu onların empati ya da nezaketleri olmadığı anlamına gelmez. Otizmli insanlar genellikle zihin okuma ile mücadele eden insanları çok severler. Otizmi açıkladığınız kişiye, birçok otizmli insanın farklı empati gösterdiğini, gerçekten yaşadığınız duyguyu anlamadıklarında duyarsız görünmelerini sağlayın. Nasıl hissettiğinizi açıklığa kavuşturmanın en iyisi olduğunu açıklayın.

Örneğin, otizmli bir kişi neden aşağıya baktığınızı anlayamayabilir, ancak babanız size kızdığı için onlara üzüldüğünüzü söylerseniz, size nasıl cevap verileceği konusunda daha iyi fikirleri olacaktır.

 

 

 

 

2 İnsanlara Otizme Eşlik Eden Yoğun Tutkulardan Bahsedin.

 

Birçok otizmli insan, birkaç özel konuya derinden tutkuyla yaklaşır ve uzun uzadıya onlar hakkında konuşabilir. Otizmli kişinin özel ilgi alanları hakkında konuşmak, onlarla bağlantı kurmanın harika bir yolu olabilir. Bazı insanlar bunun kaba olduğunu düşünebilir, ancak otizmli insanlar başkalarının ne düşündüğünü bulmakta zorlanabildiklerinden, birinin ilgisiz olduğunu her zaman bilemezler. Bazı otizmli insanlar, kaba olma korkusu yüzünden, özel çıkarlarını tartışırken aşırı derecede temkinlidir. Bu kişide böyle bir durum söz konusuysa, ara sıra tutkuları hakkında konuşmaları, özellikle de konuşma partnerleri onlarla ilgili sorular soruyorsa, tamamıyla emin olmaları gerekir.

 

 

 

 

3 Otizmli Kişilerin Bir Konuşmaya İlgisiz Olup Olmadığını Fark Etmeyebileceklerini İfade Edin.

 

Konuyu değiştirmek veya sohbeti sonlandırmak istiyorsanız ipuçlarını bıraktığınızı fark etmeyebilirler. "Hava durumları hakkında konuşmaktan bıktım. ________ hakkında konuşabilir miyiz" veya "Şimdi gitmek zorundayım. Sonra görüşürüz!" Derken yanlış bir şey yok. Kişinin yapışkan olabileceğini biliyorsanız, "gitmem gerekiyor, geç kalmamam gerekiyor" ya da "bunaldım ve biraz sessiz zamana ihtiyacım var" gibi açık bir neden vermek yardımcı olabilir.

 

 

 

 

4 Otizmli İnsanların Herkes Gibi Duyguları Olduğunu Anlamalarına Yardımcı Olun.

 

İnsanların, otizmli insanların da sevgiyi, mutluluğu ve acıyı diğerleri gibi hissettiğini anlamaları önemlidir. Zaman zaman birbirlerinden kopuk gibi gözükmeleri, duygularından yoksun oldukları anlamına gelmez - aslında birçok otizmli insan duyguları çok derinden hisseder. Kişi süprizlerle ya da kötü haberlerle ilgili zor anlar yaşarsa, yavaşça kırmadan onları rahatlatmaya çalışın.

 

 

Yöntem4: Fiziksel Temas Kurallarının Açıklanması

 

 

 

1 Bazı Otizmli İnsanların Fiziksel Dokunuşla Başa Çıkamadıklarını Açıklayın.

 

Bu duyusal konulardan kaynaklanmaktadır. Farklı otizmli insanlar farklı hassasiyetlere sahiptir. Birini üzmekten kaçınmak için en kolay yol sormaktır. Bazı otizmli insanlar fiziksel dokunuştan hoşlanırlar. Birçok otizmli insan yakın arkadaşlarına ve aile üyelerine mutlulukla sarılır. Şüpheniz olduğunda, sorun. "Sarılmak ister misin?", veya otizmli  kişinin sizi görebileceği ve durmanızı isteme şansına sahip olduğu yerlerde yavaş hareket edin. Onlara dokunmak için asla arkadan yaklaşmayın, çünkü onları panik noktasına sürükleyebilirsiniz. Her zaman aynı şekilde hissedeceklerini sanmayın. Örneğin, belki de arkadaşınız iyi bir günde kucaklaşmayı sever, ama bunalmış veya meşgulse onlardan hoşlanmaz. Sadece sor.

 

 

 

 

 

2 Birçok Otizmli İnsanın Bazen Acı Verici Olan Duyusal Hassasiyetlerle Mücadele Ettiğini Açıklayın.

 

Otizmli bir kişi parlak ışıklardan dolayı baş ağrısı çekebilir veya zemine bir tabak düşürürseniz atlayıp ağlamaya başlayabilir. Kişiye, otizmli kişinin hassasiyetlerini hatırlatın, böylece yardımcı olabilirler. Otizmli  kişinin ihtiyaçlarını karşılamak için onlara sormanın uygun olmadığını açıklayın. Örneğin, "Bu oda sizin için çok mu yüksek? Başka bir yere mi gitmeliyiz?" Birisine hassasiyetlerini (örneğin otizmli   kişinin zıpladığını görmek için dolapları çarparak) kızdırmak hiç doğru değildir. Bu şiddetli ağrı, korku ve hatta panik ataklara neden olabilir ve zorbalık olarak kabul edilir.

 

 

 

 

3 Otizmli Çocuğun Duruma Hazırlanmanı Sağlamak, Uyarıcılarla Başa Çıkmasını Daha Kolay Hale Getir.

 

 Genel olarak, otizmli bireyler ne bekleyeceklerini bildiklerinde durumları daha iyi ele alırlar; bu nedenle, otizmli kişiyi şaşırtacak bir şey yapmadan önce onlara ne yapacağınızı ifade edin. Örnek: "Şimdi garaj kapısını kapatacağım gibi.

 

 

Yöntem5: Otizmi Çocuğunuza Açıklamak 

 

 

 

1 Çocuğunuzun Tartışmaya Hazır Olduğundan Emin Olun.

 

Çocuğunuza karşı dürüst olmak önemlidir. Bununla birlikte, çocuğunuzun ona ne söylediğinizi anlaması için yeterince büyük olduğundan ve aklının karışmasına veya sıkılmamasına dikkat etmek de önemlidir. Her çocuk farklıdır, bu yüzden onunla konuşulacak belli bir yaş yoktur. Ne zaman sohbet edeceğiniz size kalmış. Çocuğunuz otizmli ise, çok yakında bunun hakkında konuşmaya yanaşın. Farklı olduğunuzu hissetmek stresli olabilir, ancak kimse size nedenini söylemeyecektir.

 

 

 

 

2 Çocuğunuzu Teşvik Edin.

 

Çocuğunuzu cesaretlendirdiğinizden emin olun, otizmin onları farklılaştırdığını ama daha az yapmadığını söyleyin. Çocuğunuz hala rahatça okul ve ev etkinliklerine katılabilir ve mutlu bir yaşam sürdürebilir.

 

 

 

 

3 Otizmli Çocuğunuza Olan Sevginizi İfade Ettiğinizden Emin Olun.

 

Çocuğunuza daima onları ne kadar sevip sevdiğinizi söyleyin. Çocuğunuzun mutlu ve üretken bir yaşam sürmesine yardımcı olarak uygun bir desteğe sahip olmak önemlidir.

 

 

 

 

Bu makale sizin için faydalı oldu mu?   

 

 

Alemdağ Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi Çekmeköy,İstanbul

 

17.12.2019

Sizi Aramamızı İstermisiniz?

Daha detaylı bilgi için biz sizi arayalım...