Güncel Makalelerimiz

Anasayfa / Güncel Makalelerimiz
Koronavirüs Nasıl Önlenir?

Koronavirüs Nasıl Önlenir?

Koronavirüsün yeni suşunun (SARS-CoV-2/COVID-19, eski adıyla 2019-nCoV) yakın tarihli küresel salgını yüzünden koronavirüs (corona virüsü) kapmaktan korkuyor olabilirsin.[1] Koronavirüs; potansiyel olarak hayatı tehdit eden ve basit soğuk algınlığına, MERS’e, SARS’a ve diğer solunum yolu hastalıklarına yol açan bir virüs ailesidir. Koronavirüs ciddi olabilir ama önleyici tedbirler almak topluluk içinde, evde ve hasta birine bakarken korunmana yardımcı olabilir. Virüsü kaptığından şüphelenirsen hemen doktorunla bağlantıya geç.

Enfeksiyon riskini azaltmak için ellerini sabun ve suyla yıka. Koronavirüsü önlemenin en iyi yolu ellerini mümkün olduğunca sık yıkamaktır. Ellerini ılık suyla ıslattıktan sonra yumuşak bir sabun kullan. Sabunu 20-30 saniye kadar köpürt, sonra da ellerini akan ılık suyun altında durula. Bu yaklaşık olarak "İyi ki Doğdun" şarkısını iki kez söylemek kadar sürer. [2]

Dünya Sağlık Örgütü, bütün yüzeylerin temizlenmesini sağlamak için sadece avuçlarını birbirine sürterek değil, parmaklarını farklı biçimlerde birbirinin içinden geçirerek yıkamayı tavsiye ediyor. Musluğu kapatmak için ellerini kuruladığın kâğıt havluyu kullan.[3]

Bir şey yemeden ya da içmeden önce daima ellerini yıka. Ama en iyisi her dışarıya çıktığında ya da hasta olduğundan şüphelendiğin birinin yanında bulunduktan sonra ellerini yıkamandır.

Ellerini yıkayamazsan %60-95 oranında alkol içeren bir el dezenfektanı kullan. Alkol oranları %95’ten yüksek olanlar aslında daha az etkilidir.

 

Yöntem 1: Kendini Koronavirüsten Korumak

 

1 Enfeksiyon riskini azaltmak için ellerini sabun ve suyla yıka.

 

Koronavirüsü önlemenin en iyi yolu ellerini mümkün olduğunca sık yıkamaktır. Ellerini ılık suyla ıslattıktan sonra yumuşak bir sabun kullan. Sabunu 20-30 saniye kadar köpürt, sonra da ellerini akan ılık suyun altında durula. Bu yaklaşık olarak "İyi ki Doğdun" şarkısını iki kez söylemek kadar sürer. [2]

Dünya Sağlık Örgütü, bütün yüzeylerin temizlenmesini sağlamak için sadece avuçlarını birbirine sürterek değil, parmaklarını farklı biçimlerde birbirinin içinden geçirerek yıkamayı tavsiye ediyor. Musluğu kapatmak için ellerini kuruladığın kâğıt havluyu kullan.[3]

Bir şey yemeden ya da içmeden önce daima ellerini yıka. Ama en iyisi her dışarıya çıktığında ya da hasta olduğundan şüphelendiğin birinin yanında bulunduktan sonra ellerini yıkamandır.

Ellerini yıkayamazsan %60-95 oranında alkol içeren bir el dezenfektanı kullan. Alkol oranları %95’ten yüksek olanlar aslında daha az etkilidir. [4]

 

 

 

 

2Ellerini gözlerine, burnuna ve ağzına götürme.

 

Bir kapı kolu ya da tezgâh yüzünden koronavirüse temas edebilirsin. Bu olduğunda mikroplar elinde kalabilir, o yüzden yüzüne kirli ellerle dokunup kendini kolayca enfekte edebilirsin. Virüsün cildinde olma ihtimali yüzünden gözlerine, burnuna ve ağzına dokunmaktan kaçın.[5]

Yüzüne dokunman gerekirse kendini enfekte etme riskini azaltmak için önce ellerini yıka.

 

 

 

 

3Öksüren ya da hapşıran insanlardan uzak dur.

 

Koronavirüs bir solunum yolu enfeksiyonu olduğundan öksürmek ve hapşırmak sık görülen belirtilerdir. Ayrıca, öksürmek ve hapşırmak virüsü havaya saçıp enfeksiyon kapma riskini arttırabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri taşıyormuş gibi gözüken insanlardan uzak dur.[6]

Eğer bunu yapmak uygunsa o kişiden uzak durmasını iste. Mesela şöyle diyebilirsin: “Öksürdüğünüzü fark ettim. Size geçmiş olsun ama benim de hasta olmamam için lütfen bana yaklaşmayın.”

Eğer birinin hasta kişilerin yanında bulunduğunu biliyorsan o kişiden uzak durmak da iyi bir fikirdir.

 

 

 

 

4Belirtileri göstersin ya da göstermesin, kimseyle tokalaşma.

 

Maalesef, koronavirüsle enfekte olmuş insanlar belirtiler göstermese bile hastalığı yayabilir.[7] Kendini korumak için, her ihtimale karşı başkalarıyla temasını azalt. Koronavirüs tehdidi sona erene kadar tokalaşmayı nazikçe geri çevir.[8]

Örneğin şöyle diyebilirsin: “Tanıştığımıza memnun oldum! Normalde tokalaşırım ama Hastalık Kontrol Merkezi koronavirüsün yayılmasını engellemeye yardımcı olmak için kişisel teması azaltmayı tavsiye ediyor.”

 

 

 

 

5Çok dokunulan yüzeyleri virüs öldürücü bir ürünle her gün dezenfekte et.

 

Koronavirüs ne yazık ki kapı kolları, tezgâhlar ve musluklar gibi yüzeylerde bulunabilir. Bu yüzeyleri her gün temizlemek için sprey dezenfektan ya da çamaşır sulu temizlik mendili kullan. Kullandığın ürünün virüsleri etkili bir şekilde öldürmesi için, yüzeyin yaklaşık 10 dakika ıslak kaldığından emin ol. Bu, virüsün yüzeylerde kalma ve potansiyel olarak bir enfeksiyona neden olma riskini azaltır.[9]

Evinde, ön kapı kolunu, mutfak ve banyo tezgâhlarını ve muslukları dezenfekte et.

İş yerinde, insanların dokunmaya meyilli olduğu kapı kolları, merdiven korkulukları, masalar ve tezgâh yüzeyleri gibi yüzeyleri temizle.

1 su bardağı çamaşır suyuyla 4 litre ılık suyu karıştırarak da dezenfektan yapabilirsin.

 

 

 

 

6Gerçekten risk altında değilsen çok fazla endişelenmemeye çalış.

 

Sosyal medyada koronavirüs hakkındaki yayılan söylentiler bazen gereksiz korkuya neden olmaktadır. Koronavirüs hakkındaki gerçekleri, Hastalık Kontrol Merkezi ya da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) gibi güvenilir bir kaynaktan öğren. Ayrıca, herhangi bir karara varmadan önce kaynaklarının doğruluğunu kontrol et.[10]

Koronavirüsün bu yeni suşu Çin’de ortaya çıkmış olsa da Asyalılarla bağlantılı değildir. Asyalı diye birine farklı davranma ya da ondan uzak durma. Herkese iyi davran ve herkesin enfekte olabileceğini unutma.

DSÖ’ye göre, koronavirüsü Çin kaynaklı paketlerden ya da ürünlerden kapmak mümkün değildir.

DSÖ, koronavirüsü engelleyen belirli yiyecekler olduğunu da yalanlıyor.[11]

 

 

Yöntem 2: Hasta Bir İnsana Bakmak

 

 

1Hasta kişiye bakarken tek kullanımlık koruyucu kıyafetler giy.

 

Hasta kişiyle ilgilenmeden önce tek kullanımlık eldivenler, bir maske ve kâğıttan bir giysi kullan. Odadan ayrıldığında koruyucu kıyafetleri çıkar ve naylon bir çöp torbasına at. Bunları tekrar kullanma çünkü virüsle kazara temas edebilirsin.[12]

Koronavirüs hava yoluyla yayılır ve giysilerinde kalabilir, o yüzden kendini elinden geldiği kadar iyi koru.

 

 

2Enfekte olan kişiyle ev eşyalarını paylaşma.

 

Koronavirüs su bardaklarında, tabaklarda, kap kacak ve havlularda kalabilir. Birisi hastaysa evin her sakini için ayrı eşyalar kullan. Aksi hâlde enfeksiyonu kazara yayabilirsin.[13]

Tedbirli davran! Şüphen varsa eşyaları kullanmadan önce yıka ya da başka bir tane al.

 

 

3Dezenfekte etmek için bütün çamaşırları sıcak ayarda yıka.

 

Giysiler, yatak takımları ve havlular koronavirüs barındırabilir, o yüzden bunları iyice yıkamak çok önemlidir. Çamaşır makineni en sıcak ayara getir ve çamaşırların miktarı kadar önerilen deterjanı ölç. Sonra çamaşırlarını, makinenin modeline göre normal ya da çok kirli çamaşır programında yıka.[14]

Kumaşların için güvenliyse çamaşırlarını dezenfekte etmek için bir kapak çamaşır suyu ya da renkliler için güvenli çamaşır suyu ekle.

 

 

4Hava müsaitse odayı havalandırmak için camı aç.

 

Koronavirüs havadan geldiği için, hasta bir insanla aynı ortamı paylaşıyorsan enfeksiyon kapma riskin daha büyüktür. Odayı havalandırmak havanın temizlenmesine yardımcı olabilir ve bu da virüs kapma riskini azaltabilir. Mümkünse bir pencere aç veya klimayı çalıştır.[15]

Yağmur yağıyorsa veya sıcaklık rahatsız edecek kadar soğuk ya da sıcaksa pencereyi açma.

 

 

 

Yöntem 3: Virüsün Hayvanlardan Bulaşmasını Önlemek

 

 

1Enfeksiyon riskini azaltmak için etleri ve yumurtaları iyice pişir.

 

Koronavirüsler hayvanlardan insanlara bulaşabilir, o yüzden mikropları öldürmek için hayvansal ürünleri iyice pişirmek önemlidir.[16] Pişirdiğin et türü ya da yumurtalar için olan talimatlara uy ve yemeden önce bir yiyecek termometresi kullanarak yiyeceğin iç sıcaklığını kontrol et.[17] Gıdaları, iç sıcaklığı aşağıdaki gibi olacak biçimde pişirmelisin:

Tavuk ve hindi 75 °C.

Dana eti ya da domuz eti 65 °C.

Kıyma 70 °C.[18]

Yumurtaların 70 °C’ye ulaşması gerekir.[19]

 

 

2Bulaşma riskini azaltmak için canlı hayvanlarla temasını azalt. 

 

Hasta olabilecek bir hayvana dokunma riskine girme. Hayvanlarla çalışmıyorsan ya da evcil hayvanlara bakmıyorsan canlı hayvanlara dokunmaktan kaçın. Evcil hayvanından başka bir hayvana dokunman gerekirse bunu mümkün olduğunca az yap.[20]

Çiftlik hayvanları ve yarasalar, enfeksiyonun en muhtemel kaynaklarıdır.

 

 

3Canlı hayvanlara dokunman gerekiyorsa dokunduktan hemen sonra ellerini yıka.

 

Hayvanlardan geçen mikropların cildinde kalması iyi olmaz. Ellerini ıslatıp yumuşak bir sabun sür. Sabunu ellerinde 30 saniye köpürt, sonra da ılık suyla durula. Ellerini temiz ve kuru bir havluyla kurula.[21]

Birden fazla hayvanla uğraşıyorsan bir hayvanın hasta olma ihtimaline karşı, bir hayvandan diğerine geçerken elini yıka. Böylece diğer hayvanlara kazara virüs bulaştırmazsın.

 

 

Yöntem 4: Olası Bir Enfeksiyonla Uğraşmak

 

 

1Koronavirüs taşıdığından şüphelenirsen doktoruna başvur.

Solunum yolu enfeksiyonu belirtileri gösteriyorsan ve Çin’e[22], Güney Kore’ye[23], İtalya’ya[24], İran’a[25] ya da Japonya’ya [26] yolculuk ettiysen veya hastalığı taşıyan biriyle temas ettiysen koronavirüs taşıyor olabilirsin. Belirtilerini anlatmak için doktorunu arayıp muayeneye gelmen gerekip gerekmediğini sor. Doktorun tahliller için gelmeni isteyebilir veya enfeksiyonu yaymamak için evde kalmanı tavsiye edebilir. Aşağıdaki COVID-19 belirtilerine dikkat et:[27]

Ateş

Öksürük

Nefes darlığı

İpucu: Doktorun muayenehanesine gidersen virüsü bağışıklık sistemleri zayıflamış kişilere bulaştırmamak için mutlaka bir maske tak. Ateşle ya da soluma güçlüğüyle ilgili yeni belirtilerden doktorunu haberdar et.

 

 

2Solunum yolu enfeksiyonu belirtileri gösteriyorsan evde kal.

 

Hastaysan doktora gitmek dışında evden çıkma. Hastalığı taşıyor olabilirsin ve virüsü başka insanlara bulaştırman iyi olmaz. Dinlenmeye ve vücuduna iyileşmesi için zaman vermeye odaklan.[28]

Doktora gidersen, eğer varsa tek kullanımlık bir maske tak. Bu, mikropların yayılmasını önleyecektir.

COVID-19 ateş, öksürük ve nefes darlığıyla kendini belli eder. Ama, burun akması ve boğaz ağrısı, koronavirüsün bu suşunun belirtileri değildir.[29] Bu belirtileri taşıyorsan nezle gibi başka bir solunum yolu hastalığın olabilir.

 

 

3Hapşırırken ya da öksürürken ağzını kapat.

 

Koronavirüs taşıyorsan ya da başka bir solunum yolu enfeksiyonun varsa muhtemelen bolca öksürüp hapşıracaksın. Ağzını bir mendille ya da kolunla kapatarak diğerlerini mikroplardan koru. Bu, taşıdığın mikropların havadan yayılmasına engel olacaktır.[30]

Yanında her zaman bir kâğıt mendil kutusu bulundurmaya çalış. Ama, kâğıt mendilin yoksa büktüğün dirseğinin içine doğru da hapşırabilirsin.

 

 

İpuçları

Topluluk içindeyken koronavirüs kapmayı önlemek için maske takmayı DSÖ şu anda tavsiye etmiyor.[31]

Koronavirüs belirtileri, virüse maruz kaldıktan 2-14 gün içinde ortaya çıkıyor.[32]

Çin’in Wuhan şehrine seyahat ettikten ya da koronavirüs taraması yapılan biriyle temastan sonraki 14 gün içinde ateşin çıkarsa, öksürürsen ya da solunum güçlüğü çekersen bunu doktoruna söyle ve tahlil yaptırman gerekip gerekmediğini öğren.[33]

Sosyal medyada bundan bahsedilse de Corona birası koronavirüse neden olmaz İsim bir tesadüftür.

 

 

Uyarılar

Ciddi bir koronavirüs enfeksiyonu zatürre gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. O yüzden semptomların iyileşmiyorsa ya da nefes darlığı çekiyorsan doktora git.[34]

Antibiyotikler virüsleri değil bakterileri öldürür. Bunlar seni koronavirüsten korumaz.[35] Yanlış antibiyotik kullanımı sağlığın için kötü olabilir, o yüzden tam olarak doktorun belirttiği biçimde kullan.

 

 

Referans

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/downloads/2019-ncov-factsheet.pdf

↑ https://medlineplus.gov/coronavirusinfections.html

↑ https://www.who.int/gpsc/clean_hands_protection/en/

↑ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK513254/

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html

↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/community/get-your-household-ready-for-COVID-19.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html

↑ https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen

↑ https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/myth-busters

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/hcp/home-care-patient.html

↑ https://www.youtube.com/watch?v=OZcRD9fV7jo&feature=youtu.be&t=29

↑ https://www.youtube.com/watch?v=OZcRD9fV7jo&feature=youtu.be&t=63

↑ https://www.usda.gov/media/blog/2011/05/25/cooking-meat-check-new-recommended-temperatures

↑ https://eggsafety.org/egg-safety/

↑ https://www.youtube.com/watch?v=OZcRD9fV7jo&feature=youtu.be&t=54

↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus

↑ https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/novel-coronavirus-china

↑ https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/coronavirus-south-korea

↑ https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/coronavirus-italy

↑ https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/coronavirus-iran

↑ https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/alert/coronavirus-japan

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html

↑ https://medlineplus.gov/coronavirusinfections.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/share-facts.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/faq.html

↑ https://www.cdc.gov/coronavirus/about/symptoms.html

↑ https://emergency.cdc.gov/han/han00426.asp

↑ https://www.who.int/health-topics/coronavirus

↑ https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public/myth-busters

https://www.wikihow.com.tr/Koronavirüs-(Corona-Virüsü)-Nasıl-Önlenir

 

17.03.2020

Sizi Aramamızı İstermisiniz?

Daha detaylı bilgi için biz sizi arayalım...